विचार

भारत भ्रमणका क्रममा प्रधानमन्त्रीले ध्यान दिनुपर्ने कुराहरु

प्रधानमन्त्री बालेन्द्र साहले अगामी मंसिरको पहिलो साताबाट छिमेकी भारतको औपचारिक भ्रमण गर्ने कुराहरु प्रचार गरिएका छन् । तर औपचारिक र आधिकारीक निर्णय सार्वजनिक पनि भएको छैन भने प्रधानमन्त्री तहबाट सर्वदलीय बैठक गरेर सुझाव र सल्लाह लिने काम पनि भएको छैन । त्यसैले भारतसँग हुने वार्ता कमजोर र त्रुटीपूर्ण हुने सम्भावना छ । नेपालका प्रधानमन्त्रीले भारत […]

२०८३ कार्तिक १० गते, मंगलवार

नेपालका कम्युनिष्ट पार्टीका विकृति र सुधारका कुरा

नेपालका कम्युनिष्ट पार्टीका विकृति र कम्युनिष्ट राजनीतिको भविष्यकाबारेमा विभिन्न टिकाटिप्पणी हुन थालेका छन् । ०८२ भदौ २३ र २४ को घटनाले यहाँको कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई धक्का दिएको कतिपयको टिप्पणी पनि सुनिएको छ । त्यसैले सोही सेरोफेरोमा यो आलेख तयार गर्ने प्रयास गरिएको हो । नेपालको कम्युनिष्ट आन्दोलनको इतिहासमा लोकतन्त्र, सामाजिक न्याय, श्रमिक अधिकार, भूमिहीन तथा उत्पीडित […]

२०८३ कार्तिक १ गते, आईतवार

अमेरिकी विश्व–व्यवस्थाको मिथक

दोस्रो विश्वयुद्धका दुई नायक देशहरू सोभियत संघ र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचमा लामो र तनावपूर्ण शितयुद्ध अमेरिकाको पक्षमा अन्त्य भयो । त्यसलगतै अमेरिकाले विश्वमा एक ध्रूवीय विश्वव्यवस्था लाद्न पुग्यो । तर आज विश्व बहुध्रूवमा प्रवेश गरेको छ । बहुध्ू्रवीय विश्वको नाभीमा चीन छ । त्यसकारण अमेरिकाले चीनको विरुद्ध सबै मोर्चाबाट आक्रमण गरिरहेको छ । दक्षिण चीन […]

२०८३ आश्विन ३१ गते, शनिबार

माक्र्सवाद ः सर्वहारा वर्गको विश्वदृष्टिकोण

सही ज्ञान पदार्थबाट चेतनातिर र फेरि पदार्थमै फर्कने प्रक्रिया व्यवहारबाट ज्ञानतिर र फेरि व्यवहारमै फर्कने प्रक्रिया धेरै पटक दोहोरिएपछि मात्र प्राप्त गर्न सकिन्छ । यही नै माक्र्सवादी ज्ञान–सिद्धान्त हो । यही नै द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी सिद्धान्त हो ।– माओ त्सेतुङ,व्यवहारबारे, जुलाई १९३७, माओ त्सेतुङ–संकलित रचनाहरु, भाग– १, पृष्ठ २४३, सृजनशील प्रकाशन, मैतदेवी, काठमाडौं ।माक्र्सवादी (द्वन्द्वात्मक भौतिकवादी) […]

२०८३ आश्विन २६ गते, सोमबार

संसदीय राजनीतिमा देखिएका असंसदीय हर्कतहरु

नेपालमा एकातिर ०७२ को संविधानअनुसार संसदीय बहुदलीय ब्यवस्था रहेको छभने अर्कातिर वर्तमान सरकारबाट असंसदीय हर्कतहरु भइरहेको देखिएको छ । देशको संविधान, राजनीतिक ब्यवस्था र सरकारका गतिविधिका बीचमा मेल नखानु भनेको राम्रो संकेत होइन । गत शुक्रबार संसदको वर्षे अधिवेशनको अन्त्य गरिँदा पनि त्यो दृश्य देखिएको थियो । प्रतिनिधिसभाको गत वैशाख २८ गतेदेखि शुरुभएको अधिवेशन असोज […]

२०८३ आश्विन २१ गते, बुधबार

अधिभूतवाद र द्वन्द्ववादका ऐतिहासिक रूपहरू

अधिभूतवादको उल्टो द्वन्द्ववादको के मत छ भने प्रकृतिका सबै चिज र घटनाप्रवाहहरूमा भित्री अन्तर्विरोधहरू निहित छन् । किनभने ती सबैका आफ्ना नकारात्मक र सकारात्मक पक्ष भूत र भविष्य छन् । तिनका कुनै तत्व मरिरका हुन्छन् भने कुनै तत्व विकसित भइरहेका हुन्छन् । । ती विरोधी पक्षहरू बीचको संघर्ष, पुरानो र नौलो बीचको संघर्ष मरणशील र […]

२०८३ आश्विन १९ गते, सोमबार

भोटेकोशीको महाप्रलय र जलवायु न्यायको खोजी

गत भदौ १० गते चिनको तिब्बततिरबाट भोटेकोशी नदीमा आएको अकल्पनीय प्रलयकारी बाढीले निम्त्याएको त्रासदी नेपालीको इतिहासमै अमिट छाप छोडेको छ । त्यो घटना केवल एउटा आकस्मिक प्राकृतिक प्रकोप मात्र थिएन, बरु प्रकृति र पर्यावरण माथि भइरहेको निरन्तरको विश्वव्यापी खेलबाडको क्रूर प्रतिफल थियो। भोटेकोशीको त्यो भयानक बाढीले करोडौँ नेपाली जनसमुदाय र विश्वभरका मानिसको आँखा रसायो। मानवीय […]

२०८३ आश्विन १५ गते, बिहीबार

जनयुद्धका सैन्य कमाण्डर तथा शहिद योद्धाको संक्षिप्त जिवनी

२०५४ मा जिल्लामा फर्केर २०५५ असारको किलो शेरा टु (Kilo Sera-2) अप्रेसनमा योद्धा पूर्णकालीन भएर पार्टी र क्रान्तिको लागि लाग्नुभयो । विस २०५५ मै २ नं छापामार दल सहकमान्डर, २०५६ मा स्क्वायड कमान्डर, २०५६ मै योद्धा पश्चिममा बनेको पहिलो सैन्य फर्मेसन ४ नं प्लाटुनको सेक्सन कमान्डर र पार्टी युनिट सेक्रेटरी, २०५७ चैतमा १२ नं प्लाटुन […]

२०८३ आश्विन १२ गते, सोमबार

चिनियाँ राष्ट्रपतिको अमेरिका भ्रमणका संकेतहरु

छिमेकी चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले गतसाता बुधबारबाट जसरी अमेरिकाको तीनदिने राजकीय भ्रमण गर्नुभयो, त्यो यतिबेला विश्वभर नै विशेष चर्चामा रहेको देखिएको छ । अमेरिकाकै न्युयोर्कमा राष्ट्रसंघको महासभाको बैठक चलिरहेकै बेला उहाँ त्यसतर्फ नभई वाशिंटन पुग्नु र विश्व राजनीतिकाबारेमा नभई ब्यापारका बारेमामात्र केन्द्रित रहेर छलफल गर्नु आफैमा पनि रहस्यको विषय छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले […]

२०८३ आश्विन १२ गते, सोमबार

ऐतिहासिक भौतिकवाद ः माक्र्सवादी सिद्धान्तको विश्व दृष्टिकोण

ऐतिहासिक भौतिकवाद भनेको समाज विकासका सामान्य नियमहरुको विज्ञान हो । यो समाजलाई भौतिकवादी ढङ्गले हेर्ने, बुझ्ने, व्याख्या गर्ने र बदल्नका निम्ति बाटो देखाउने माक्र्सवादी लेनिनवादी– माओवादी विश्वदृष्टिकोण हो । द्वन्द्वात्मक भौतिकवादको आधारमा इतिहासको भैतिकवादी व्याख्या गर्ने दृष्टिकोणलाई ऐतिहासिक भौतिकवाद भनिन्छ ।ऐतिहासिक भौतिकवाद द्वन्द्ववाद भौतिकवादको अभिन्न अङ्ग हो । यसको प्रतिपादन कार्ल माक्र्सले गर्नुभएको हो ।द्वन्द्वात्मक […]

२०८३ आश्विन १२ गते, सोमबार