“माक्र्सवाद माक्र्सका विचारहरु र उनको शिक्षाको व्यवस्थित शृङ्खला हो । उन्नाइसौं शताब्दीमा माक्र्सवादका तीन संगठक तत्वहरुको उल्लेख गर्दै संसारका तीन अधिकतम उन्नत देशहरूमा पैदा भएका तीन मुख्य विचारधाराहरु– शास्त्रीय जर्मन दर्शन, शास्त्रीय अंग्रेजी राजनीतिक अर्थशास्त्र र सामान्य फ्रान्सेली क्रान्तिकारी शिक्षाहरुसँग संलग्न फ्रान्सेली समाजवादलाई माक्र्सले अगाडि बढाउनु भयो र तिनलाई आफ्नो प्रतिभाले परिपूर्ण बनाउनु भयो ।’ […]

जनता सर्बोपरी हो । २० बर्षसम्म संसदीय ब्यबस्थाको अभ्यास र यसैमा जोडिएका नेताहरुको चरित्र जनताले प्रत्यक्ष देखिसकेका छन् । जनताको जीवन स्तर झन् पछि झन् खस्केको मात्र होइन, नेपाल बिदेशीको नवउपनिबेश भैसकेको छ । जनताको राय बुझ्न जनमत संग्रह गर्नु राम्रो कुरा हो । जनता सर्बोच्च भएको हुनाले जनताको फैसलाअनुसार काम गर्नु पर्छ । अहिले […]

आज नेपालमा क्रान्ती र राष्ट्र दुवै चरम संकटमा पारिएका छन् ! त्यसो त जनजीविका पनि कम संकटमा छैन तथापि जनवादी क्रान्तिको पूर्णता र स्थायित्व तथा राष्ट्रिय क्रान्तिको सफलता र संरक्षण भएमा जनजीविका स्वत: सहज र सरस हुने निशित हुन्छ । हुन त नेपालमा जनवादी क्रान्ति नभएको होइन, तथापि यो दरो र दीगो हुन नसक्दा प्रतिक्रान्ती […]

कम्युनिज्म एउटा यस्तो आन्दोलन हो, जसमा भविष्यको समाजका लागि अपनाइने सिद्धान्तहरू र कार्यक्रमहरूबारे छलफल, बहस र निर्णय गरिन्छ । समाज जहिले पनि गतिशील छ र साम्यवाद पनि । साम्यवादलाई भावी समाजको सिद्धान्त पनि भन्न सकिन्छ । त्यसकारण यसमा क्रान्तिको प्रश्न पनि जोडिएको छ । सर्वहारा क्रान्तिमार्फत समाजवादको स्थापना अन्त्य होइन, यो त सुरुवात हो । […]

१. कुर्सी र सत्ताको लडाईंको अन्त्य गरौंं – जब राजनीतिको केन्द्रमा देश र जनता हुँदैन तब लडाईँ व्यक्तिगत स्वार्थमा केन्द्रित हुन्छ । विप्लवले भनेजस्तै देश विकासमा लगाउनु पर्ने उर्जा वा शक्ति कुर्सीको लडाईँमा खेर गइरहेको छ । प्रकाण्डले एक ठाउँमा भन्नुभएको थियो– ओली र दाहाल–नेपालबीचको लडाईँले केही परिवर्तन हुँदैन, विनाश मात्र हुन्छ । उहाँले अगाडि […]

विश्वमा धेरै प्रकारका दार्शनिक प्रणालीहरू छन् । सारसङ्ग्रहवाद पनि एक दार्शनिक प्रणाली हो । आदिम साम्यवादी सामाजिक व्यवस्थालाई पार गरेर जब मानवसमाज वर्गीय समाज, जो दास प्रथात्मक वर्गीय समाजमा प्रवेश ग¥यो, त्यसपश्चात् मानिसले उत्पादनमा भाग लियो । उत्पादनको पनि विकास हुन गयो । त्यसपछि मानवसमाजमा श्रमविभाजन, व्यक्तिगत सम्पत्तिको उदय र वर्गसङ्घर्षको प्रक्रियासँग दर्शनको पनि जन्म […]

नक्खु कारागारमा गएको थिएँ । उस्तै–उस्तै अनुभूति उस्तै शासन, प्रशासन र अनुशासन । तीन–चार गौँडा पार गरेर म भित्र गएँ । हेमन्त प्रकाश वली ‘सुदर्शन’सँग भेटघाट गरें बन्दी भेटघाट कक्षमा । साथै त्यहाँ रहेका ५–६ जिल्लाका साथीहरुसँग पनि । धेरै जिल्लाका नवयुवासँग परिचय हुनु आफैमा सुखद पक्ष हो । तर, यहाँ भन्न खोजिएको कुरा हो […]

१. जनमत संग्रहबाट व्यवस्था छान्ने संसारकै उत्कृष्ट लोकतन्त्र – हालै नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीले एउटा उत्कृष्ट लोकतान्त्रिक अभ्यासको लागि सबै दल र शक्तिसँग प्रस्ताव गरेको छ । त्यो हो– जनमत संग्रहको माध्यमबाट व्यवस्था छान्ने । कस्तो व्यवस्था छान्ने भन्ने कुरा जनमतद्वारा निर्धारण गर्ने प्रस्तावले विश्व लोकतान्त्रिक अभ्यास र विचारधारामा नयाँ बहसको थालनी हुनेछ । अहिलेसम्मको विश्व […]

अहिले सत्तासीन नेकपा फुटाएर सत्ताबाट, सरकारबाट र सदनबाट कम्युनिस्टहरुलाई हटाउन लागे; माओवादी पनि फुटिहाल्यो; हुँदाहुँदा धेरै अघिदेखी नफुटेर देसको सबैभन्दा ठूलो पार्टी बनेको एमाले पनि फुट्नै लाग्यो आदि-इत्यादि भनेर जनता-कार्यकर्ता अत्यन्त चिन्तित छन् ! साथै, अब आउने चुनावमा त काङ्ग्रेस, जसपा, राप्रपाजस्ता प्रतिकृयावादी, दलाल र प्रतिगामी शक्तिहरुले जित्लान् र शोषण, दमन र अत्याचार चर्काउलान् ; […]