को क्रान्तिकारी ? को प्रतिक्रान्तिकारी ? भन्ने कुरा मानिसको भौतिकी परिस्थितिले मात्र निर्धारण गर्दैन, उसको वैचारिकी परिस्थितिले मात्र पनि निर्धारण गर्दैन । मानिसमा भौतिकी परिस्थिति र वैचारिकी परिस्थितिको एकत्व छ कि छैन भन्ने कुराले मात्र उसको क्रान्तिकारिता वा प्रतिक्रान्तिकारिता निर्धारण हुन्छ । भनिन्छ, संशोधनवाद–प्रतिक्रान्ति बाजा बजाएर आउँदैन तर नेपालमा त्यस्तै भइरहेको छैन । नेपालमा यस्ता […]

समस्याकाे गाँठाे एकातिर छ, यहाँका स्वनामधन्य पढालिखा ब्यक्ति इण्डियनहरूले सडकमा फ्याँकि दिएका मुद्दामा बहस गरिरहेका छन्। प्रजातन्त्र, जनवाद, लाेकतन्त्र, राज्य पुनर्संरचना, संविधान संसाेधन जस्ता बाेक्राहरूमा विदेशीहरूले नेपाली बाैद्धिकहरूकाे दरिद्र दिमागलार्इ अत्यधिक रूपमा खेलाए र खेलार्इ नै रहेका छन्। इण्डियनहरूका गैरकानूनसी बाँधले सिंगाे तरार्इ तालमा परिणत भैसक्याे, ६३ हजार हेक्टर नेपाली भूभाग लुटेर भाेगचलन गरेकाे छ, […]

नीतिगत कुरामा दुनिया नै कायपलट गर्ने कुरा गरेपनि व्यवहारले चाही सिन्को नभाँच्ने हो भने बिरबलले अकबरलाई आकाशमा दरबार बनाउँछु भन्ने कुरा जस्तै हो भन्नुमा केही फरक हुदैन । राज्य कानुन सम्मत चल्छ र चलाउनुपर्छ , त्यो हिम्मत राज्य सञ्चालन गर्ने निकायले लिनुपर्दछ । यदि राज्यलाई रूल अफ ल भित्र राख्न सक्तैन भने राज्य चलाउँछु भनेर […]

एकीकृत जनक्रान्तिको व्यावहारिक प्रयोग अथवा वर्गसंघर्ष । जसको एक खुड्किलो वा कडी थियो कथित स्थानिय निर्वाचन ०७४ को खारेजी । मेरो जन्मस्थल कालिकोटको माल्कोट जाने अवसर जुट्दा जहिलेपनी म खुसि हुने गर्छु । आफन्त, साथीभाई, पार्टीका कमरेडहरु, जनयुद्धमा कालिकोटको भुमिका र ईतिहास, वनजंगल, हरियाली, निलो सिरुपाते कर्णाली नदी आदी कुराहरुले मलाई जहिलेपनि कालिकोट र मालकोटले […]

रोग, भोग, बाढी , पहिरो र खडेरी जस्ता प्रकोपहरुबाट मानिस मर्नु वा बेपत्तिमा पर्नु भनेको झट्ट हेर्दा प्राकृतिक जस्तो देखिए ता पनि सारमा त्यो कृतिम नै हुन्छ र त्यो शासन ब्यवस्थासंग जोडिएको हुन्छ । गरिबीका कारण रोग र भोग जन्माउछ जसका कारण मानिस अकालमा वा उम्मेर पुगेर मर्ने अवस्था नआउदै मर्छ । जुन देशमा पुजीवादी […]

उन्नाइसौं शताब्दिको पूर्वाद्र्धतिर जुन सबैखाले पुँजीवादले चरम विकास गर्दै अगाडि बढ्यो र त्यसको गर्भबाट त्यसकै चिहान खन्ने शक्तिका रुपमा औद्योगिक मजदूर वर्गको जन्म भयो, त्यही अवधिमा पुँजीवाद र सबैखाले प्रतिक्रियावादका विरुद्ध विश्वसर्वहारावर्ग र उत्पीडित जनसमुदायको युगान्तकारी तथा ऐतिहासिक अभियानलाई विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलन भनिन्छ । अन्तर्राष्ट्रिय कम्युनिष्ट आन्दोलनका संस्थापक नेता कार्ल माक्र्स (१८१८–१८८३) र फ्रेडरिक एंगेल्स […]

पछिल्लो समय देशमा दिनप्रतिदिन भ्रष्टाचार मौलाइरहेको समाचारहरु देख्न र सुन्नमा आएका छन् । सरकारको लाचारीपनका कारण भ्रष्टाचार मौलाएको आमसचेत नागरिकहरुको बुझाइ छ । सत्तासीन दल र सरकारको बागडोर हाँक्ने व्यक्तिहरु नै राज्यकोषको दोहनमा लागेपछि स्थिति भयावह हुने नै भयो । जो अगुवा उही…. भन्ने उखानजस्तो सरकार नै राज्यकोषको दोहनमा तल्लिन भएपछि अन्य क्षेत्रलाई नियन्त्रण गर्न […]

बाहिरबाट हेरे जस्तो छैन उत्तर कोरिया । बाहिरबाट बुझे जस्तो छैन उत्तर कोरिया । बाहिरबाट अनुमान गरे जस्तो छैन उत्तर कोरिया । साम्राज्यवादी तथा पुँजीवादी संचार माध्यमहरुले अर्थात पहिलेदेखि नै पश्चिमा संचार माध्यमहरुले आफ्नो अनुकूल दुष्प्रचार गर्दै आए जस्तो छैन उत्तर कोरिया । पूर्वी एसियामा रहेको समाजवादी राष्ट्र उत्तर कोरिया हो । कोरिया प्रायद्वीपको ३८ […]

पछिल्लो समय देशको राजनीति थप तरल बन्दै गएको छ । काँग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्रको राजनीतिक सिन्डिकेटको कारण देश द्वन्द्वतिर धकेलिँदैछ । काँग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्रको सत्ता केन्द्रित राजीतिले देश र जनता प्रताडित बन्न पुगेका छन् । यी तीन दलले आफ्नो स्वार्थमा देशको बागडोर केन्द्रित गर्न थालेपछि स्थिति भयावह हुन थालेको हो । स्थानीय […]

हालसालै ललितपुरमा आयोजना गरिएको ‘वर्तमान परिस्थिति र दलितमुक्ति आन्दोलन’ विषयक अन्तरक्रिया कार्यक्रममा सहभागी हुने अवसर प्राप्त भयो । प्रस्तुत अवधारणापत्रका बारेमा विद्वान् टिप्पणीकार एवम् राजनीतिक नेतृत्वबारे निकै गम्भीर भनाइ पनि आए । गम्भीर प्रकृतिको उक्त कार्यक्रमको अन्तरवस्तुका सन्दर्भमा मैले केही न केही लेख्नैपर्छ भन्ने लागिरह्यो । परिणामतः आत्मसम्मान, मुक्तिबोध र पोलिटिक्स इन कमान्डको प्रश्नमा केन्द्रित […]