२०८३ श्रावण १७ गते, आईतवार

काठमाडौँ । अमेरिकाले इरानमाथि गर्ने तयारीमा रहेको सैन्य आक्रमण तत्कालका लागि रद्द गरेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शनिबार राति इरानसँग छिट्टै सम्झौता हुने सम्भावना देखिएकाले यो निर्णय गरिएको बताए। ट्रम्पका अनुसार अमेरिका इरानविरुद्ध कारबाही गर्न पूर्ण रूपमा तयार भए पनि इरान तथा पश्चिम एसियाका अन्य देशहरूको आग्रहपछि विश्वको दीर्घकालीन हितका लागि आक्रमण स्थगित गरिएको हो। प्रस्तावित सम्झौतामा तुरुन्तै होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने र इरानको आणविक खतरा अन्त्य गर्ने व्यवस्था समावेश हुने दाबी पनि उनले गरे। सम्झौता छिट्टै सम्पन्न हुन सके इजरायलले पनि इरानमाथिको आक्रमण रोक्ने उनले बताए।
यसअघि बुधबार अमेरिकाले इरानभित्र विभिन्न सैन्य लक्ष्यमा व्यापक हवाई आक्रमण गरेको ट्रम्पले बताएका थिए। त्यसयता अमेरिकाले इरानभित्र नयाँ आक्रमण गरेको कुनै रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छैन। अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २८ मा इरानमाथि युद्ध सुरु गरेपछि केही घण्टामै इरानले हर्मुज जलडमरू बन्द गरेको थियो। पाँच महिनाभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि यो महत्त्वपूर्ण जलमार्ग बन्द नै रहेको इरानी पक्षको दाबी छ। हर्मुज हुँदै युद्धअघि विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास ओसारपसार हुने गरेको थियो। जलमार्ग बन्द हुँदा विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोध उत्पन्न हुनुको साथै मूल्य बढेको छ।

यसैबीच, इरानले अमेरिकाले इरानमाथि पुनः आक्रमण गरे खाडी क्षेत्रका अन्य देशका ऊर्जा संरचनामाथि पनि जवाफी हमला गर्ने चेतावनी दिएको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले शनिबार टर्की, पाकिस्तान र साउदी अरेबियाका उच्च अधिकारीहरूसँग छुट्टाछुट्टै टेलिफोन वार्ता गर्दै अमेरिकाले कुनै पनि सैन्य कदम चाले त्यसको निर्णायक जवाफ दिइने बताएका हुन्।
अराघचीले पाकिस्तानका सेनाप्रमुख फिल्ड मार्शल आसिम मुनिर र टर्कीका विदेशमन्त्री हाकान फिदानसँगको वार्तामा अमेरिकाले थप आक्रमण गरे त्यसले क्षेत्रीय अस्थिरता बढाउने चेतावनी दिएका छन्। उनले कुनै पनि ‘आक्रामक गतिविधि’को इरानले कडा प्रतिकार गर्ने बताएका छन्।
त्यसपछि साउदी विदेशमन्त्री प्रिन्स फैसल बिन फरहानसँगको वार्तामा पनि अराघचीले अमेरिका वा इजरायलले आक्रमण गरे वा त्यसमा क्षेत्रीय मुलुकले साथ दिए इरानले अनुपातिक जवाफ दिने बताएका छन्।
यसैबीच, इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्निकट सञ्चारमाध्यम नूरन्युजले अमेरिकाले इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गरे साउदी अरेबिया, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कतार तथा इजरायलका तेल तथा ग्यास क्षेत्रलाई निशाना बनाइने चेतावनी दिएको छ।
यता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुक्रबार क्याम्प डेभिडमा बसेको मन्त्रिपरिषद् बैठकमा वार्तामार्फत समाधानको सम्भावना अझै रहेको बताएका छन्। उनले विशेष दूत स्टिभ विटकफ, विदेशमन्त्री मार्को रुबियो र जारेड कुशनरको टोलीले इरानसँग सहमति गर्न सक्ने विश्वास व्यक्त गरे पनि इरानप्रति आफ्नो विश्वास घट्दै गएको बताएका छन्। आवश्यक परे इरानमाथि पुनः आक्रमण गर्न सकिने उनको भनाइ थियो।
अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि आक्रमण शुरू गरेयता अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य उच्च रहँदै आएको छ। जुलाई महिनामा ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य २४ प्रतिशतले बढेको थियो भने आगामी महिनाहरूमा मूल्य अझै बढ्न सक्ने विश्लेषकहरूको अनुमान छ।
युद्धका कारण विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग होर्मुज जलडमरू हुँदै हुने अधिकांश जलयातायात प्रभावित भएको छ। यसले विश्व अर्थतन्त्रमा समेत दबाब बढाएको छ। शनिबार कुवेतको सेनाले इरानबाट प्रक्षेपण गरिएका शत्रुतापूर्ण ड्रोनहरू ध्वस्त पारेको जनाएको छ। ती ड्रोनका भग्नावशेष खस्दा उत्तरी कुवेतका केही सरकारी तथा निजी संरचनामा सामान्य भौतिक क्षति पुगे पनि मानवीय क्षति भने नभएको बताइएको छ।
यसैबीच, यमनस्थित इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले पनि सुएज नहरसँग जोडिएको बाब–अल–मन्देब जलडमरूमा जहाजलाई लक्षित गर्ने चेतावनी दिएका छन्। बेलायतको युनाइटेड किङ्डम मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन्सले ओमानको तट नजिक दुई वटा समुद्री सुरक्षा घटना भएको जनाएको छ। एउटा ट्यांकर अज्ञात प्रक्षेप्यको प्रहारमा परेर इन्जिन कोठामा क्षति पुगेको छ भने अर्को ट्यांकर नजिक विस्फोट भएको भए पनि त्यसमा क्षति नभएको जानकारी दिइएको छ।